Mỗi bài viết một bài nhạc:
(https://open.spotify.com/track/4sIE78a3vevvYOlOttsIC2?si=5cca4bc0d72247e9).
第叁拾捌年夏至 [Giản thể: 第三十八年夏至] (Đệ Tam Thập Bát Niên Hạ Chí – Hạ Chí Năm Thứ 38) – 河圖
Đây là một bài nhạc dành cho phim Bá Vương Biệt Cơ (tui không biết phải OST không, hình như là không thì phải), một bộ phim có thể nói là di sản lớn nhất của Trương Quốc Vinh để lại cho cuộc đời này.
Chắc chả ai xem A Phi Chính Truyện vì nó hay đâu, hoặc là người ta xem xong mới thấy hay, người ta coi vì màu phim rất đẹp, vì một xã hội Hồng Kông cũ vô cùng đặc biệt, vì Trương Quốc Vinh. Như cái cách bạn xem Đoạ Lạc Thiên Sứ vì A Ming hay phân đoạn huyền thoại của Kim Thành Vũ vậy, tui xem vì cảnh này:
Hình ảnh này chỉ là hình ảnh phía sau lúc Trương Quốc Vinh đang đi, cũng không vì sao cả, tự nhiên bản thân cảm thấy hình ảnh này thật đặc biệt. Sau khi xem phim thì đúng là nó đặc biệt thật, cả về nhân vật Húc Tử của Trương Quốc Vinh cả về cảnh quay này.
Tui đã xem bộ phim này chắc khoảng gần 10 năm trước, bây giờ tui mới viết bài này vì tự nhiên tui nhớ tới Trương Quốc Vinh qua một bài hát (thật ra thì tui cũng sẽ viết một bài về bài hát đó nữa).
Một điều nữa, playlist của phim thật sự một trong những soundtrack mà tui đánh giá là khá hay, không quá tuyệt vời nhưng mà tui nghĩ nó đóng góp một phần rất lớn trong việc tái hiện thành công mood phim và cả cái xã hội trật tự nhưng loạn lạc của Days Of Being Wild.
Giải nghĩa vài thứ trong A Phi Chính Truyện
Đầu tiên là về định nghĩa của “Chính Truyện”, tui không tìm được tài liệu chính thức nào định nghĩa cho cụm từ này, nhưng nếu dịch theo ngôn ngữ gốc là 正傳 thì theo tui đọc hiểu, Chính Truyện có thể hiểu đơn giản là câu chuyện của một nhân vật chính, là một văn bản kể về tiểu sử thật của một nhân vật quan trọng, có tính xác thực nhé. Thì lại theo tui hiểu, thông qua từ chính truyện, Vương Gia Vệ muốn châm biếm cái nhân vật hư cấu A Phi này là một nhân vật có thật, kiểu như một nhân vật đại diện cho cả tầng lớp mà nhân vật này hướng đến, ở đây là Húc Tử.
A Phi (阿飛) là tên gọi của một người nhưng ở đây thì nó ám chỉ cho một “loại người” – một từ đại diện cho một cách sống của một số người trong thời đại đó. Phi là bay, A Phi là một từ lóng của Hồng Kông ám chỉ mấy khứa ăn chơi lông bông, sống buông thả không mục đích, nhưng thường mấy thanh niên này sẽ một là rất đẹp trai hai là rất đa tình.
Thì cụm từ Chính Truyện và từ A Phi lại vô tình mâu thuẫn với nhau. Chính Truyện để kể lại câu chuyện của những nhân vật có thật và có một vị trí quan trọng nào đó trong đại chúng mà người ta quan tâm đến. A Phi lại là những kẻ mà xã hội hơi xem thường, không đáng để kể lại. Nhưng ở đây A Phi lại là một nhân vật có cốt truyện, và được kể lại như một Chính Truyện.
Đây là cách nghĩ của tui thôi nhé, và tui nghĩ phần nào nó nói đúng ý của Vương Gia Vệ, một trong những đạo diễn tài hoa nhất mà Hồng Kông từng sinh ra, và cũng là một người mà không ai biết ổng sẽ tính làm gì với bộ phim của mình.
Và chúng ta có gì ở đây:
- Một sự mâu thuẫn trong chính cái tên A Phi Chính Truyện
- Một Vương Gia Vệ tài hoa cầm đầu
- Một dàn diễn viên có thể xem như thế hệ đỉnh cao của điện ảnh Hồng Kông: Lưu Đức Hoa, Lương Triều Vỹ, Trương Quốc Vinh; Trương Mạn Ngọc, Trương Học Hữu
- Một thời điểm mà được xem như thời kỳ vàng của điện ảnh Hồng Kông
Một chút về Vương Gia Vệ. Ông có một khả năng mà tui nghĩ là nó phi thường. Ông cho diễn viên của mình vào đúng vai diễn mà phù hợp với bản chất của họ nhất. Tui xem phim của bác Vương từ mấy năm mà tui còn học lớp 10 lận, cho đến bây giờ, những diễn viên trong ChungKing, A Phi hay Vượng Giác Ca Môn vẫn như vậy, không khác đi.
- Lương Triều Vỹ trong Hoa Dạng Niên Hoa là một người điềm đạm, ưu tư, ở ngoài anh cũng vậy.
- Trương Quốc Vinh trong A Phi Chính Truyện là một người đa tình, có một đôi mắt đẹp và nội tâm hỗn loạn, trong đời thực TQV cũng vậy, một cuộc đời đầy thăng trầm.
Dù sao thì đây cũng là lúc tôi sẽ xem lại A Phi Chính Truyện, một cách để tưởng nhớ Trương Quốc Vinh tài hoa bạc mệnh của chúng ta.
Cốt truyện chính
Bộ phim xoay quanh nhiều nhân vật, trong đó Húc Tử (Trương Quốc Vinh) là trung tâm, là nhân vật đại diện cho A Phi, một định nghĩa chân thực nhất về những thanh niên buông thả, không mục đích, bất cần đời. Anh tán tỉnh một cô gái bán tạp hoá, là Tô Lệ Trân (Trương Mạn Ngọc), với một trong những câu tỏ tình kinh điển:
“Ngày 16 tháng 4 năm 1960, 1 phút trước 3 giờ chiều. Em đã ở đây với anh, anh sẽ khắc sâu 1 phút này trong lòng mình vì em. Từ giờ chúng ta đã bắt đầu tình bạn được 1 phút, đây đã là sự thật thuộc về quá khứ. Em không thể thay đổi được đâu.”
Sau đó họ yêu nhau. Được một thời gian, Lệ Trân muốn kết hôn nhưng Húc Tử không muốn nên đã chia tay Lệ Trân và quen một cô gái khác. Lệ Trân lúc này vô cùng buồn bã, trong lòng chỉ nhớ đến Húc Tử nên thường xuyên lượn lờ trước khu nhà của Húc Tử vào buổi tối. Lúc này Lệ Trân mới gặp Tide (Lưu Đức Hoa) (gọi vậy chứ thật ra tui chả hiểu Tide là gì, thuỷ triều?) là một viên cảnh sát hay tuần tra ở khu vực đó.
Họ hay tâm sự với nhau mỗi lần Lệ Trân đến tìm Húc Tử (đây là những phân cảnh theo tui là đẹp nhất nhì phim). Qua đó ta biết được, viên cảnh sát này thật ra có ước mơ làm thuỷ thủ nhưng vì người mẹ của anh đang bị bệnh nên anh không thể đi làm xa được.
Một thời gian sau, Húc Tử chia tay luôn cô gái mình đang quen, lý do chia tay thật sự cũng khá là gây bối rối cho người xem, nhưng theo tui thì lý do là Húc Tử không thể yêu thương ai một cách trọn vẹn, vì cả bản thân mình là ai anh còn chưa biết. Húc Tử phát hiện ra người mẹ mình sống chung bấy lâu nay không phải mẹ ruột của mình, và anh quyết tâm đi tìm lại người mẹ đó. Anh bỏ lại tất cả mọi thứ lại, xe cộ bạn bè, những phù phiếm xa hoa mà bao nhiêu người mơ ước để đi tìm mẹ mình ở Philippines.
Sau khi anh tìm được mẹ mình thì bà ấy không muốn gặp anh, lúc này Húc Tử có tự thoại một câu mà tui nghĩ nó khá đau đớn: Nếu bà ta đã không muốn gặp mình, mình cũng sẽ không cho bà ta có cơ hội thấy mặt mình. Sau đó Húc Tử gặp Tide tại Philippines, lúc này Tide là thuỷ thủ, Húc Tử thì đang lông bông trên đường phố Philippines, anh nhận ra Húc Tử và mang Húc Tử về phòng trọ của mình. Húc Tử không biết Tide, nhưng Tide biết rõ Húc Tử là ai. Sau đó Húc Tử bị bắn chết trên xe lửa do vướng vào một phi vụ mua bán hộ chiếu giả. Vào những giây cuối đời, Tide đã hỏi Húc Tử:
“Này, anh có nhớ 3 giờ chiều ngày 16 tháng 4 năm ngoái anh đang làm gì không?”
“Cô ấy kể với anh à”
“Tôi nghĩ anh đã quên”
“Tôi có thể nhớ những gì mình cần nhớ”
…
“Khi gặp lại cô ấy, hãy nói với cô ấy tôi đã quên tất cả, như vậy sẽ tốt cho cả hai hơn”
Sau đó phim chuyển sang cảnh của Chu Mộ Vân (Lương Triều Vỹ), kết thúc A Phi Chính truyện và mở ra một thông báo rằng sẽ có phần phim tiếp theo tiếp nối mạch truyện.
Ý nghĩa (theo tui nghĩ)
Chúng ta cần phải nói riêng về Trương Quốc Vinh. Bạn có thể khen ai đó bằng bất cứ mỹ từ nào, nhưng với riêng Trương Quốc Vinh, khi nhìn thấy anh ấy trên màn ảnh, bạn sẽ nhận ra đó là một nét đẹp phi thường, một nét đẹp có sức hút mãnh liệt với bất cứ ánh mắt nào nhìn vào. Vì vậy, với mọi sự phức tạp trong cảm xúc, Húc Tử chính là một hình ảnh hoàn hảo cho khí chất đó của Trương Quốc Vinh.
A Phi đại diện cho một tầng lớp thanh niên không có mục đích sống, chọn lối sống tự do buông thả, ở đây là Húc Tử. Vậy vì sao Vương Gia Vệ quyết định chọn hình ảnh này? Mình nghĩ có lẽ bởi Húc Tử chính là tấm gương phản chiếu tâm trạng của cả một thế hệ lạc lõng: buông thả, không mục đích, không biết bản thân mình là ai. Lỗ hổng khổng lồ về tính cách ấy đã tạo nên một Húc Tử ngang tàng, muốn gì được nấy, như một cơ chế phòng vệ.
Nhưng chúng ta không thể phủ nhận được sức hút từ Húc Tử. Từ cách đi đứng, dáng vẻ anh ta chải tóc, những hành động nhỏ tưởng chừng bình thường nhưng thể hiện rõ tính cách nhanh nhẹn, dứt khoát và vô cùng tự tin. Đó có thể không chỉ là phong thái, mà là một lớp áo giáp được trau chuốt tỉ mỉ để che đậy một tâm hồn không nơi bám víu
Không ai trong bộ phim biết Húc Tử nghĩ gì, kể cả người xem cũng không thể hiểu được con người này. Anh ta tự cao tự đại, tự biết bản thân mình là ai ở trong vũ trụ này. Tự ôm lấy bản thân mình bằng những thứ huyễn hoặc như tình yêu nhất thời, như một chiếc xe đẹp, tuy rằng nó không làm Húc Tử thỏa mãn được bao lâu.
Một điểm đặc biệt ở Húc Tử, hay nói đúng hơn là Trương Quốc Vinh, đó chính là ánh mắt. Một ánh mắt đầy tự tin cao ngạo nhưng không hề tầm thường. Sâu bên trong là sự cô đơn đến cùng cực, nhưng cô đơn ở đây là do bản thân anh ta tự chọn lấy. Anh tự kéo những người xung quanh mình lại gần mình, và cũng tự tay đẩy họ ra xa.
Đúng như một câu thoại của Húc Tử, anh chỉ nhớ những gì anh chọn để nhớ. Húc Tử không thể nhớ được mình đã ở bên cạnh Lệ Trân bao lâu, nhưng lại nhớ như in khoảnh khắc cả hai gặp nhau. Có lẽ thứ Húc Tử quan tâm không phải là ở bên nhau bao lâu, mà là họ đã tìm thấy nhau như thế nào, yêu nhau như thế nào. Hoặc cũng có thể hiểu, người duy nhất Húc Tử yêu chính là Lệ Trân, và người duy nhất anh nhớ đến vào thời khắc cận kề cái chết, cũng vẫn là Tô Lệ Trân.
“Tôi từng nghe kể về một loài chim không chân cứ bay mãi, nó chỉ đáp xuống đất một lần duy nhất vào lúc chết. Nhưng thật ra, nó đã chết từ khoảnh khắc chào đời.”
Húc Tử tự so sánh bản thân mình với một loài chim không chân, một loài chim cứ bay mãi và chỉ đáp xuống khi nó chết. Anh thấy bản thân mình trong hình ảnh loài chim đó, sống một cuộc đời không vì gì cả, không có bất cứ ràng buộc nào, và khi chết đi cũng vậy, không có bất cứ ai bên cạnh.
Tui không nhớ mình đã nghe được câu này từ đâu, đại loại là: kẻ không sợ chết chính là kẻ sợ chết nhất. Cảm giác như sự bất tuân của Húc Tử được sinh ra từ việc anh rất sợ hãi sự cô độc. Húc Tử lao vào các mối quan hệ như một cách để khỏa lấp khoảng trống bên trong, nhưng rồi lại vội vàng ruồng bỏ tất cả để quay về với sự cô độc cố hữu. Vòng lặp đó bào mòn cảm xúc, biến anh thành một kẻ chai sạn, một kẻ dửng dưng trong chính cuộc đời mình. Nếu muốn cô độc, anh đã chẳng cần bấu víu vào tình yêu, chẳng cần cố hòa mình vào bất cứ thứ gì.
Có lẽ, Húc Tử làm vậy không phải để được yêu thương, mà chỉ đơn thuần là một phép thử của tâm hồn, để xem bản thân có được kết nối không, và nó thật sự khác như thế nào.
Đây là một hình ảnh mà tui ghi nhớ rất lâu. Hình ảnh một Húc Tử bước đi, hai tay nắm chặt lại, dáng đi dứt khoát nhanh nhẹn. Thoạt nhìn có thể nhận ra một Húc Tử đang rất tức giận mà bỏ đi, sự căm phẫn của anh hiện rõ trên từng bước chân. Nhưng nếu nhìn xa hơn, Húc Tử giận vì đã bị từ chối bởi mẹ ruột của mình – người duy nhất trong cuộc đời anh dám từ chối anh, không những một mà là hai lần.
Nhưng bây giờ thì khác, Húc Tử đã cho bản thân cơ hội từ chối ngược lại: Nếu bà ta đã không cho mình gặp mặt thì mình cũng sẽ không để bà ta thấy mặt mình. Một sự trả thù mà mình cho rằng có lẽ là thỏa đáng và thông minh nhất, có người mẹ nào lại không muốn thấy mặt con mình cơ chứ (chưa kể đó còn là Trương Quốc Vinh). Hãy thử tưởng tượng xem lúc này nét mặt của Húc Tử trông như thế nào, căm phẫn, nhíu mày, ưu tư hay đang khóc, đây là một cảnh quay làm mình suy nghĩ rất nhiều, thậm chí đến bây giờ xem lại tui vẫn cảm thấy như thế.
Trương Quốc Vinh từng nói rằng phim của Vương Gia Vệ là một thế giới không thực, nơi mà chỉ có nhân vật được sống trong đó, hoàn toàn tách biệt với bên ngoài. Húc Tử đẹp như ảo ảnh, hoàn toàn thơ mộng và xa rời, chẳng ai có thể nắm giữ. (trích)
Cuối phim cũng vậy, Tô Mộ Vân xuất hiện với hình ảnh bóng bẩy trong một căn phòng xập xệ, đẹp nhưng không thực. Vẻ ngoài trau chuốt đến tận cọng tóc cuối cùng, trong người là đầy đủ tất cả những thứ cần phải có của một kẻ “A Phi”. Trái ngược với vẻ ngoài đó là một căn phòng bừa bộn, hỗn loạn. Ý như muốn chỉ hầu như những kẻ thời đó đều như vậy, trọng bề ngoài phong cách cá nhân hơn là giá trị thực sự của sự sống.
Tuy Tô Mộ Vân là một người khác, tính cách hoàn toàn khác với Húc Tử, nhưng có lẽ trong thời đại ấy, đó mới là những thứ người ta hướng tới một cách mù quáng.
Tổng kết lại, A Phi Chính Truyện có một cốt truyện đơn giản, không hề phức tạp, nhưng cách Vương Gia Vệ đặt nhân vật của mình trong một không khí ngột ngạt, căng thẳng nhưng phiêu lãng lại làm bộ phim trở thành một tuyệt tác. Chúng ta không cần bàn về diễn viên, chỉ riêng bối cảnh của phim, màu phim u uất, nhạc phim day dứt cùng với bối cảnh Hồng Kông thập niên 60 đã làm nên một Days Of Being Wild trở nên quá hoàn hảo, hoàn hảo một cách ám ảnh.
À đây là script cho ai cần nhé: link
8/10 điểm.
nvtd.
