Tội ác chỉ là nhất thời, nỗi đau mới là vĩnh cửu.
Nếu một ngày nào đó bạn cảm thấy cuộc đời mình thật yên bình, hãy đọc sách của Keigo Higashino, việc này không làm cuộc đời bạn sóng gió hơn, nhưng nó sẽ làm bạn suy nghĩ về một chuyện, liệu cuộc đời của bạn có thật sự đang yên bình không.
Hôm nay tui sẽ nói về một tác giả về kiểu sách trinh thám mà tui rất thích, kỹ sư điện Keigo Higashino hay như dân tình trên mạng gọi là bác Kei.
Cái trinh thám của một kỹ sư điện
Thánh đường trinh thám là nơi có vô vàn những tiểu thuyết gia vĩ đại với lối hành văn và màu sắc chất liệu cực kỳ riêng biệt. Chúng ta có Lôi Mễ, một giảng viên hình sự đích thực với màu truyện sặc mùi nghiệp vụ, khám nghiệm và giải phẫu pháp y với tình tiếc vô cùng phức tạp (như Đề thi đẫm máu). Chúng ta có Michael Connelly là một cựu phóng viên hình sự và cũng là cha đẻ của thám tử Harry Bosch, một trong những series trinh thám có không khí ngột ngạt và hồi hộp nhất. Hay kinh điển về logic hơn ta có Sir Arthur Conan Doyle, chơi theo kiểu trinh thám suy luận, truy tìm dấu vết, tập trung quan sát để giải mã vụ án mà nổi tiếng nhất ở đây là Sherlock Holmes.
Giữa những tác giả xuất sắc ấy, chúng ta có Keigo Higashino – một kỹ sư điện với quyển tiểu thuyết trinh thám còn không có thủ phạm và nạn nhân (?).
Không biết danh xưng Tiểu thuyết gia trinh thám là do người ta đặt cho bác Keigo hay do ổng tự gọi mình như vậy nữa. Vì sách của Keigo có vẻ không trinh thám lắm, hay nói đúng hơn là nó không giống bất kỳ thể loại sách trinh thám nào khác. Ví dụ như Bí mật của Naoko thậm chí còn không có hung thủ hay nạn nhân, nhưng Bí mật của Naoko luôn góp mặt trong danh sách những quyển tiểu thuyết trinh thám xuất sắc nhất Nhật Bản hiện tại.
Nguồn hình ảnh: 1 trang review hehe
Lối hành văn của Keigo khá có chiều sâu, nhịp độ vừa đủ chứ không chậm, thậm chí ở một vài tác phẩm thì nó có phần hơi nhanh, và rất mượt. Ông mô tả một bối cảnh vừa vặn cho chúng ta hình dung trọn vẹn những gì đang diễn ra, mặc dù nó chỉ ở mức ổn nhưng về cơ bản thì tui cũng chỉ cần như vậy. Và tất nhiên trong thế giới của Keigo, không có gì là ngẫu nhiên. Như trong Phía sau nghi can X, một đoạn ngắn mô tả khung cảnh nơi đường đi làm hằng ngày của Ishigami tưởng chừng như bình thường, nhưng nếu càng đọc về sau bạn sẽ ngờ ngàng nhận ra có một chi tiết nhỏ trong bối cảnh đó thay đổi, và nó dẫn đến một lập luận cực kỳ quan trọng.
Nếu bạn đã từng đọc sách của Haruki Murakami, bạn sẽ thấy cách Haruki kể chuyện thường sẽ đan xen những câu chuyện không liên quan dến nhau, càng đọc về cuối bạn càng nhận ra sự liên kết chặt chẽ không tưởng giữa những câu chuyện đó. Còn đối với Keigo Higashino, ông cũng ứng dụng phương pháp này nhưng khác với Haruki, nó mượt mà hơn hẳn, không lú như sách của Haruki (mặc dù đó là ý đồ của Haruki), đặc trưng nhất các bạn có thể đọc Bạch Dạ Hành, quyển sách đưa tui thành fan của ổng.
Một đặc điểm khác vô cùng đặc biệt của bác Kei, ông sẽ cho bạn biết ai là hung thủ ngay từ đầu. Tiểu thuyết trinh thám của Keigo Higashino không dựa trên một quan điểm cố hữu nào, ông không quan tâm tới việc hung thủ là ai, ông càng không quan tâm tới việc quá trình phá án như nào, cái ông quan tâm là Vì sao hắn lại làm như vậy? Và đưa ra một nhãn quan vô cùng thấu đáo về bản ngã con người: ranh giới giữa tội ác và sự vô tội là cực kỳ mong manh, giữa cái thiện và cái ác đôi khi chỉ mỏng manh như một sợi tóc.
Tất nhiên cái trinh thám của Keigo vẫn được hình thành dựa trên những lập luận logic chặt chẽ vì suy cho cùng ông có sự logic tuyệt vời từ việc là một kỹ sư điện; những nghiên cứu khoa học có tính thuyết phục cực kỳ cao (cao đến nỗi không tin cũng phải tin), chứ nếu không thì ai mà đọc ạ.
Nói như vậy thì không có nghĩa là sách của Keigo Higashino thiếu đi sự hấp dẫn và dẫn dắt những suy luận chủ quan từ phía người đọc, mà ngược lại nó còn nhức đầu hơn thế nữa.
Đặc trưng phong cách của Keigo Higashino
Nếu là tui tui sẽ xếp sách của bác Kei vào kiểu tâm lý tội phạm, hoặc là tâm lý học hành vi hay gì đó chẳng hạn. Mà cũng vì vậy nên có một điều tui nhận ra không biết có ai thấy giống tui không, đó là sensei viết sách thuần trinh thám khá đâm bang (haha). Ví dụ như Hoa Mộng Ảo hay Sự cứu rỗi của thánh nữ là một tiểu thuyết được đánh giá khá cao thuộc series thám tử Galileo, nhưng cá nhân tui đọc thì tui thấy nó hơi đuối so với những gì ông thể hiện ở Phía sau nghi can X cũng thuộc series đó, chắc là cảm nhận cá nhân tui về phong cách của ông thôi.
Nếu xét về một quyển tiểu thuyết trinh thám bình thường thì Sự cứu rỗi của thánh nữa có thể gọi là rất hay về một tội ác hoàn hảo từ xa, còn nếu xét trên phương diện kiểu của Keigo thì tui thấy, nó bình thường.
Tui sẽ tóm tắt những đặc điểm vô cùng đặc trưng của Keigo Higashino thành những luận điểm như sau:
Động cơ mới là linh hồn của cốt truyện
Thay vì những cách kể của tiểu thuyết trinh thám truyền thống là Whodunit (ai làm vậy) thì với Keigo đó là Whydunit (tại sao làm vậy) và Howdunit (làm thế nào). Với ông, tên của thủ phạm không quan trọng, quan trọng là trong đầu hắn đang nghĩ gì. Ông tập trung vào miêu tả tâm lý của những người trong cuộc vô cùng nhiều. Đơn cử như trong Thư, độc giả còn chả quan tâm ai là thủ phạm, thậm chí sự xuất hiện của hắn còn hơi thừa thãi. Bởi lẽ, thứ mà độc giả thực sự quan tâm không phải là kẻ đã ra tay, mà là những vết sẹo tâm hồn và cái giá đắt đỏ mà những người ở lại phải trả.
Keigo không bắt độc giả phải đi tìm một bóng ma trong bóng tối, ông đưa bạn tên họ địa chỉ nhóm máu cung hoàng đạo của hung thủ ngay từ đầu, bắt bạn đứng cạnh hắn và chứng kiến từng nhịp đập sợ hãi, từng toan tính lạnh lùng, sự hi sinh và cả những nỗi đau không thể thốt thành lời.
Sự hi sinh và tình yêu
Keigo là người chơi hệ trinh thám nhưng hầu như tiểu thuyết của ông đều khai thác những vấn đề xoay quanh chủ đề tình yêu. Có thể trong một giai đoạn nào đó ở cuộc đời, Keigo đã dành một góc riêng cho sự lãng mạn. Trong những thứ logic và man rợ mà ông tạo ra mỗi ngày, luôn có tình yêu sưởi ấm trong đó. . Tình yêu trong tiểu thuyết của bác Kei không màu mè, không rườm rà, nó thoắt ẩn thoắt hiện, nó sâu sắc và nó cũng là động cơ để biến những điều vô lý thành có lý.
Đó là lý do vì sao hung thủ của Keigo thường khiến ta rơi vào một trạng thái tiến thoái lưỡng nan về đạo đức (tất nhiên phạm tội thì phải xử). Khi lật đến trang cuối cùng, thay vì phẫn nộ hay thoả mãn, ta chỉ thấy một nỗi xót xa bao trùm. Keigo không bào chữa cho tội ác, ông chỉ đang cho bạn thấy, nỗi đau không phải tự nhiên mà có (trừ Bí mật của Naoko ra, mặc dù không có thủ phạm nhưng tôi vẫn ghim).
Có một điều tui không hiểu, không biết Keigo có thù với phụ nữ hay rất tôn trọng phụ nữ hay đã từng trải qua những gì, nhưng hình ảnh người phụ nữ trong truyện của Keigo luôn là một hình ảnh lạnh lùng, nhẫn tâm và đặc biệt vô cùng quyết đoán. Họ có thể không phải là thủ phạm, nhưng thường là nguồn cơn dẫn đến mọi thứ. Họ không yếu đuối, họ vận hành cả một mạch truyện, họ hiện lên với hình ảnh đáng sợ còn hơn cả hung thủ. Đơn cử như Naoko trong Bí mật của Naoko, Yukiho trong Bạch Dạ Hành, Ayane trong Sự cứu rỗi của thánh nữ.
Keigo chỉ viết sách ở 50 trang cuối
Đúng, đây là một nhận định mà tui chưa thấy ai nêu lên, nhưng thật sự đây là một đặc trưng của Keigo Higashino. Một câu nói luôn hiện lên trong đầu tui khi đọc gần hết sách của bác Kei: Tại sao ông không kết thúc nó ở 50 trang trước đi hả? Nhưng nếu Keigo thực sự làm vậy thì chắc tui cũng không còn ngồi đây để nói về ổng với giọng văn tự hào như vậy.
Thường thì chúng ta sẽ thấy một thế giới trọn vẹn ngay từ những trang sách đầu của Keigo, có thể nơi đó không hoàn hảo nhưng nó vẫn trọn vẹn. Đến khoảng giữa mạch truyện thì thế giới bắt đầu có những biến chuyển cụ thể, như một cú shock tâm lý nào đó hoặc một sự kiện bất ngờ nào đó. Và đến trước 50 trang cuối cùng đó vẫn là một bối cảnh ổn, thậm chí còn là một cuốn sách hay về tình yêu hoặc khoa học. Cho đến khi bạn đặt chân vào khoảng 50 trang cuối cùng, tui sẽ không nói gì thêm, nó tàn nhẫn hay không sẽ dựa vào góc nhìn của bạn. Nhưng thường thì tôi sẽ thốt lên kiểu:
Tại sao trông nó lại như này?
Lật mặt thủ phạm, không, Keigo lật cả thế giới quan của bạn lên.
Một cú plot twist siêu nhức đầu luôn là đặc sản của sensei. Ý tui là ở những bộ trinh thám khác đều có những cú plot twist vô cùng hay thậm chí cực kỳ xuất sắc như Gone Girl của Gillian Flynn. Nhưng với Keigo, cú twist đó thường nó sẽ chỉ diễn ra trong một vài đoạn văn, nhiều lắm thì 1 2 trang sách. Nó rât ngắn nhưng thật sự là nó quá ấn tượng, ấn tượng đến nỗi tui đã mấy lần phải dừng lại hoặc HẢ lên một tiếng rõ to giữa quán cà phê.
Có thể nó không quá xuất sắc, không quá ấn tượng nhưng chắc chắn bạn sẽ nhớ nó rất lâu. Vì những pha bẻ lái của Keigo không chỉ là bẻ tình tiết vụ án hoặc kiểu thủ phạm là một người bạn không ngờ, mà nó là sự nhẫn tâm đến không ngờ, là một bước ngoặc lớn có thể bẻ gãy mạch truyện trong đầu bạn mặc dù bạn đã biết thủ phạm từ đầu.
Không biết đây là lần thứ bao nhiêu tui nhắc về Bí mật của Naoko rồi, tuy đây là một cuốn ngoại lai không có thủ phạm không có nạn nhân nhưng cú twist của nó có thể xem là một trong những pha quay xe xuất sắc nhất mà tui từng chứng kiến (nếu được tui có thể xếp vào hàng top của trinh thám Nhật Bản luôn không chừng), mặc dù hậu quả về mặt cảm xúc của nó gây ra cho người đọc là cực kỳ mạnh.
Mấy quyển tiêu biểu của Keigo Higashino
Một đặc điểm khác về sách của bác Keigo là bạn sẽ không thể kể lại được cho người khác nghe về nội dung của quyển sách ấy. Vì không biết phải kể như thế nào, thủ phạm thì ngay từ đầu đã xuất hiện, tình tiết thì logic phức tạp khó diễn tả lại bằng một vài câu ngắn gọn, cảm xúc thì không thể diễn tả bằng lời, nói chung thường bạn phải tự đọc.
Quay lại vấn đề tui đặt ra ban đầu, liệu cuộc đời của bạn có yên bình như bạn đang nghĩ không? Vì tất cả những nhân vật trong tiểu thuyết của Keigo hầu hết đều là một người đang có một cuộc sống yên bình, nhưng đằng sau sự yên bình ấy là hỗn tạp nội tâm kinh hoàng.
Dưới đây sẽ là những tựa sách tui đề cử cho ai đó chưa đọc sách của Keigo bao giờ hoặc xem như đây là một món quà nhỏ của tui dành cho bạn vì đã đọc đến đây hehe. À tui không xếp theo thứ tự về độ hay nhé, tui chỉ xếp theo cảm tính thôi.
Phía sau nghi can X (2005) – thuộc series Thám tử Galileo #3
Đây là tác phẩm thành công nhất của Keigo Higashino, cũng là tác phẩm cho ta thấy được toàn bộ những phẩm chất thiên tài của sensei. Phía sau nghi can X cũng đem về cho ông giải Naoki lần thứ 134 của Nhật Bản (tui không biết đây là giải gì nhưng nghe bảo rất cao quý).
Câu chuyện kể về nhà toán học Ishigami, một thiên tài toán học nhưng có cuộc đời nhàn hạ, do những biến cố nhỏ nên anh về dạy toán ở một trường cấp 3 tại một thành phổ nhỏ và đem lòng yêu một bà mẹ đơn thân. Ở đời yêu ai không yêu va ngay phải bà cô này, một ngày bà cô này cùng con gái của mình đã vô tình giết người và Ishigami cũng vô tình bị cuốn vào vụ án này, anh quyết tâm cứu hai mẹ con.
Kế hoạch cứu kẻ giết người của Ishigami nó hoàn hảo và độ sộ tới mức chính hai mẹ con ấy cũng không biết anh làm thế nào, chỉ khi Yukawa nói với cô ta cũng như nói với toàn bộ độc giả: Cô nghĩ rằng mình hiểu tất cả những gì Ishigami đã làm? Không, cô thực sự chẳng biết gì cả. Cô không biết anh ta đã đi xa đến mức nào để bảo vệ hai mẹ con cô.
Việc nghĩ ra bài toán khó, hay việc giải nó, cái nào mới khó hơn? Đây là một câu hỏi xuyên suốt mạch truyện mà Ishigami đã dành cho Yukawa. Đây xứng đáng là một tuyệt tác để đời của Keigo Higashino mà bạn phải đọc một lần trong đời.
Phía sau nghi can X cũng được chuyển thể thành phim, hình như là có cả Nhật Bản và Trung Quốc (có Lâm Tâm Như nha) thì phải, tui chưa xem nhưng thấy hình ảnh bản Nhật đẹp lắm, nếu bạn thích có thể xem, tui kiếm được 1 bản cut trên douyin bản Nhật nè: The Devotion of Suspect X (link douyin).
Bạch Dạ Hành (1999)
(Nguồn hình ảnh: đâu đó trên facebook)
Thật may mắn vì tiếng Việt thật đẹp khi 白夜行 Byakuyakō được dịch là Bạch Dạ Hành (chứ tên tiếng anh là Journey Under the Midnight Sun nghe như một cuốn đại cương được xuất bản từ Viện hàn lâm khoa học Hoa Kỳ vậy ).
Như tui nói ban nãy, khó để mà kể lại một câu truyện của sensei. Bạch Dạ Hành có một nội dung tương đối đơn giản nhưng tình tiết thì vô cùng phức tạp.
Bạch Dạ Hành không đơn thuần là một vụ án mạng bị bỏ ngỏ suốt 19 năm, mà là một bản giao hưởng bi đát về sự cộng sinh giữa ánh sáng và bóng tối. Ở đó, có một vị thám tử già Sasagaki dành cả đời để truy đuổi một sự thật trôi tuột qua kẽ tay trong thoáng chốc, và nghi phạm lớn nhất mà ông theo dõi chính là hai đứa trẻ, Ryoji và Yukiho. Bạch Dạ Hành không kể về một câu chuyện truy tìm sự thật, nó còn là một khúc ca hay đúng hơn là bản giao hưởng bi đát và thê lương về ba cuộc đời tưởng chừng như không liên quan nhưng lại có mối quan hệ mật thiết.
Một người luôn khao khát đi tìm sự thật, một người luôn lộng lẫy dưới ánh mặt trời, nhưng thứ ánh sáng ấy lại được dệt nên từ những tội ác trong bóng tối. Và có một người nguyện làm một cái bóng, dùng cả cuộc đời để soi đường cho người mình yêu. Câu nói của Ryoji trong đêm giao thừa năm vẫn luôn là câu nói mà tui ám ảnh đến tận bây giờ: “Tôi ước sang năm được đi dưới ánh mặt trời’, đó là một ước mơ giản đơn nhưng lại là thứ xa xỉ nhất thế gian đối với kẻ đã lỡ bán linh hồn cho đêm trắng.
Bạch Dạ Hành cũng có một bản phim nữa nhé, ai tò mò có thể tìm xem, tui cũng tò mò nhưng tui lười quá.
Bạch Dạ Hành vẫn là tuyệt tác trinh thám hay nhất trong lòng tui tính cho đến hiện tại.
Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya (2012)
Không có gì bất ngờ khi Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya là một trong những cuốn sách nổi tiếng nhất của bác Kei, đơn giản vì đây là một tác phẩm quá xuất sắc. Một cốt truyện đồ sộ, sự logic chặt chẽ, tính nhân văn được lấy làm mạch truyện tạo nên một tác phẩm cực kỳ cuốn. Đây cũng là một quyển tiểu thuyết hiếm hoi bên cạnh Naoko không có hung thủ cũng không có sát nhân. Nhưng đây là ngoại lệ ngọt ngào của Keigo chứ không như Naoko.
Điều kỳ diệu của tiệm tạp hóa Namiya kể về ba anh trai ăn trộm: Atsuya, Shota, Kohei đang trốn chạy thì lẻn vào tiệm tạp hóa Namiya bỏ hoang để trú tạm qua đêm.Trong đêm, một bức thư bất ngờ rơi qua khe cửa. Điều kỳ lạ là nó đến từ 30 năm trước. Ba gã trộm bỗng nhiên trở thành nhà tư vấn tâm lý bất đắc dĩ, hồi đáp những trăn trở của những người ở thập niên 80.
Nghe thì đơn giản, nhưng số lượng nhân vật xuất hiện trong Namiya có thể nói là vô cùng nhiều, đến nỗi có khi bạn sẽ cần phải note lại tên nhân vật để ghi nhớ. Đặc biệt nhất là khả năng kết nối của Keigo Higashino, ông kết nối tất cả từng chi tiết nhỏ nhất đó lại để tạo thành một bức tranh kỳ vĩ và mang một ý nghĩa tuyệt đẹp.
Đây chắc là tác phẩm duy nhất của Keigo mà đọc xong bạn không cần phải ngồi thẫn người ra tầm 30 phút để bình tĩnh lại. Đây cũng là tác phẩm quan trọng nhất của Keigo trong việc định hình lại chút lương tâm của ông đối với độc giả :).
Bí mật của Naoko (1998)
Tui cũng không biết nói như thế nào về cuốn tiểu thuyết này nữa. Bí mật của Naoko là một quyển sách rất hay, lối hành văn đặc sản của Keigo được thể hiện vô cùng nổi bật. Câu từ gãy gọn, hành văn mượt mà, nhịp điệu vừa phải, plot twist điện ảnh, miêu tả xuất sắc, nội dung chấm hỏi (?).
Bí mật của Naoko thoạt đầu có thể xem như đây là một quyển tiểu thuyết giả tưởng vì bác Kei lấy bối cảnh khá điện ảnh: vợ con của Heisuke là Naoko (vợ) và Monami (con) đã chết trong một tai nạn xe trượt tuyết thảm khốc, khi anh đến nhận xác họ thì kỳ diệu thay Monami vẫn còn sống. Đến đây thì chẳng có gì để nói, nhưng mang đậm tinh thần dân gian người Việt Nam, hồn trương ba da hàng thịt tái hiện rõ nét nhưng ở đây là Naoko sống lại trong thân thể của Monami.
Heisuke phải sống trong cảnh vợ mình vẫn còn sống nhưng trong thân xác của con gái mình. Bí mật của Naoko không có một thủ phạm nào thật sự rõ ràng, hoạ may chỉ là anh tài xế lái chiếc xe gây ra tai nạn. Heisuke cũng đã cố gắng đi tìm hiểu về người tài xế đó để thoả hiệp với độc giả nhưng tất nhiên rồi, không phải tự nhiên cuốn sách này lại tên là Bí mật của Naoko. Tui cá là sẽ không ai đoán được vì sao nó lại có cái tên này, vì thiệt sự chỉ có 50 trang sách cuối cùng mới giải thích cho chúng ta vì sao quyển này lại tên là Bí mật của Naoko.
Bí mật của Naoko sở hữu một trong những cú twist chấn động nhất mà Keigo Higashino từng viết ra. Nó không hào nhoáng, nó không ồn ào cũng không kịch tính hay mang tính biểu trưng mạnh mẽ gì cả. Tuy nhiên nó có thể mang lại cho bạn một núi cảm xúc, vừa u uất, vừa đau lòng, vừa hạnh phúc vui vẻ (hoặc không), vừa cảm thấy ghê tởm, mặc cảm tội lỗi, tất cả những hỉ nộ ái ố của con người đều tụ họp trong đúng 5 dòng của cú twist này. Nếu bạn đang tò mò không biết vì sao tui nói vậy thì chính xác đây là dấu hiệu để bạn bắt đầu đọc Bí mật của Naoko.
Lần đầu tiên tui ước là Keigo chỉ dừng ở đó, không viết thêm 50 trang tiếp theo nữa. Mặc dù vậy, Bí mật của Naoko vẫn là cuốn tiểu thuyết trinh thám xuất sắc, ẵm về cho sensei giải thưởng Hiệp hội các nhà viết truyện trinh thám Nhật Bản.
Ngoài ra còn một số tác phẩm cũng được đánh giá rất cao nhưng tui chưa đọc nên không đưa vào:
- Ác Ý (Malice): một bản giải phẫu kinh điển về lòng đố kỵ, nghe bảo là kiệt tác về tâm lý tội phạm.
- Tên của trò chơi là bắt cóc (The Name of the Game is a Kidnapping): một kế hoạch bắt cóc được thiết kế hoàn hảo như một chiến dịch truyền thông, nhưng đến trang cuối cùng bạn mới nhận ra ai mới thực sự là kẻ đang nắm giữ kịch bản.
Đó là toàn bộ những gì tui muốn nói về Keigo Higashino, một trong những tiểu thuyết gia trinh thám hàng đầu Nhật Bản, cũng là một tác giả yêu thích của tui. Không chỉ về lối hành văn và nội dung sensei mang lại, Keigo còn là một tấm gương, một ví dụ điển hình cho việc tay ngang luôn có thể làm tốt hơn bất cứ ai, chỉ cần thực sự đam mê và cố gắng.
